Przejdź do treści
Pałac Piescha

Pałac Piescha

Partyjna wojna domowa

Kasa Chorych, komisarze i kupno pałacu w niespokojnych latach 1926–1931

„Tomaszów Piotr. Pałac Moryca Piesza” — pocztówka wydawnictwa Brück & Sohn, 1905 ⓘ

„Wszyscy przeciwko wszystkim. Partyjna wojna domowa w tomaszowskiej kasie chorych” — tak „Głos Polski” zatytułował w styczniu 1927 roku artykuł o instytucji, która właśnie kupowała pałac PieschaSRC-282prasa„Wszyscy przeciwko wszystkim. Partyjna wojna domowa w tomaszowskiej kasie chorych”, „Głos Polski” nr 5, 6 stycznia 1927 r.Data1927-01-06Gdziehttps://archive.org/details/bc.wbp.lodz.pl.Glos_Polski1927_nr5a_41644Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →. O samym zakupie opowiada rozdział „Pałac dla chorych”. Tu jest historia ludzi, którzy o nim decydowali.

Rozwiązany zarząd

Po wyborach do rady Kasy w połowie 1926 roku walki partyjne doprowadziły do rozwiązania zarządu pod koniec października i wyznaczenia komisarza rządowegoSRC-282prasa„Wszyscy przeciwko wszystkim. Partyjna wojna domowa w tomaszowskiej kasie chorych”, „Głos Polski” nr 5, 6 stycznia 1927 r.Data1927-01-06Gdziehttps://archive.org/details/bc.wbp.lodz.pl.Glos_Polski1927_nr5a_41644Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →.

„Głos Polski” z 6 stycznia 1927 roku, s. 5 — artykuł „Wszyscy przeciwko wszystkim. Partyjna wojna domowa w tomaszowskiej kasie chorych”: rozwiązanie zarządu Kasy w październiku 1926 roku i wyznaczenie komisarza rządowego ⓘ

Pałac kupiono między listopadem 1926 a lutym 1927 roku. Nie zrobił tego więc wybieralny zarząd, lecz komisaryczny, powołany po tym kryzysieSRC-282prasa„Wszyscy przeciwko wszystkim. Partyjna wojna domowa w tomaszowskiej kasie chorych”, „Głos Polski” nr 5, 6 stycznia 1927 r.Data1927-01-06Gdziehttps://archive.org/details/bc.wbp.lodz.pl.Glos_Polski1927_nr5a_41644Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →.

Obrona zakupu

Zakup od razu budził wątpliwości. „Głos Trybunalski” z kwietnia 1927 roku odpowiadał na „zarzuty” i wyliczał, co Kasa dostała za pieniądze: pałac z własną stacją elektryczną, łazienkami i dwumorgowym ogrodemSRC-265prasa„Czy słuszne są zarzuty co do kupna pałacu Piescha przez Powiatową Kasę Chorych w Tomaszowie”, „Głos Trybunalski” nr 83, s. 5, 10 kwietnia 1927 r.Data1927-04-10Gdziehttps://archive.org/details/bc.wbp.lodz.pl.GlosTrybunalski1927nr083_77878Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →.

W lipcu 1928 roku komisarz Wcisło sam napisał do redakcji. Bronił decyzji: warunki pracy w dotychczasowym budynku Kasy były „wprost niemożliwe”, na pałac wydano dużo pieniędzy, „lecz będziemy przynajmniej […] korzystać”SRC-266prasaW. Wcisło, „Odpowiedź p. Komisarza Kasy Chorych na list »Ubezpieczonego«”, „Głos Trybunalski” nr 164, s. 4, 20 lipca 1928 r.Data1928-07-20 (list datowany Tomaszów 18 lipca)Gdziehttps://archive.org/details/bc.wbp.lodz.pl.GlosTrybunalski1928_nr164a_81318Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →. Z listu wynika też, że półtora roku po ogłoszeniu zakupu Kasa wciąż nie urzędowała w nowym gmachu.

Nowy komisarz, nowa krytyka

Kolejny komisarz, pan Kucharski, przyjechał do Tomaszowa pod koniec sierpnia 1929 roku. W wywiadzie z października ocenił łączny koszt zakupu i przebudowy „t. zw. pałacu Piescha” na około 500 000 złotych — i nie szczędził krytyki poprzednikomSRC-267prasaWywiad z nowym komisarzem Kasy Chorych w Tomaszowie, p. Kucharskim, „Ilustrowana Republika” nr 270, s. 4, 2 października 1929 r.Data1929-10-02Gdziehttps://archive.org/details/bc.wbp.lodz.pl.IlustrowanaRepublika1929kwIVNr270_24658Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →.

Koniec samodzielności

Rządy komisaryczne skończyły się wiosną 1931 roku. Tomaszowską Kasę Chorych przyłączono do Okręgowej Kasy Chorych w Łodzi na mocy rozporządzenia Prezydenta RP o reorganizacji kas chorychSRC-283prasa„Uzdrowienie gospodarki w tomaszowskiej Kasie Chorych”, „Ilustrowana Republika” nr 153, s. 4, 6 czerwca 1931 r.Data1931-06-06Gdziehttps://archive.org/details/bc.wbp.lodz.pl.IlustrowanaRepublika1931Nr153_25734Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →. Wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego z 1935 roku potwierdza, że łódzka Kasa stała się prawną następczynią tomaszowskiejSRC-285druk urzędowyWyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego z 9 listopada 1935 r., l. rej. 2515/32, „Orzecznictwo Sądów Najwyższych w Sprawach Podatkowych i Administracyjnych” 1936, nr 10, s. 692Data1936-09-15 (wyrok 1935-11-09)Gdziehttps://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS015875_1936_010Sprawdzono2026-09-11źródło pierwotnepełna karta źródła →.

Pałac, kupiony w cieniu partyjnego kryzysu, zarządzano więc od tej pory z Łodzi.

Źródła tego rozdziału

  1. SRC-167Warszawski Kalendarz Lekarski na rok 1929, cz. III informacyjna — wpis Powiatowej Kasy Chorych w Tomaszowie Mazowieckim
  2. SRC-265„Czy słuszne są zarzuty co do kupna pałacu Piescha przez Powiatową Kasę Chorych w Tomaszowie”, „Głos Trybunalski” nr 83, s. 5, 10 kwietnia 1927 r.
  3. SRC-266W. Wcisło, „Odpowiedź p. Komisarza Kasy Chorych na list »Ubezpieczonego«”, „Głos Trybunalski” nr 164, s. 4, 20 lipca 1928 r.
  4. SRC-267Wywiad z nowym komisarzem Kasy Chorych w Tomaszowie, p. Kucharskim, „Ilustrowana Republika” nr 270, s. 4, 2 października 1929 r.
  5. SRC-282„Wszyscy przeciwko wszystkim. Partyjna wojna domowa w tomaszowskiej kasie chorych”, „Głos Polski” nr 5, 6 stycznia 1927 r.
  6. SRC-283„Uzdrowienie gospodarki w tomaszowskiej Kasie Chorych”, „Ilustrowana Republika” nr 153, s. 4, 6 czerwca 1931 r.
  7. SRC-285Wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego z 9 listopada 1935 r., l. rej. 2515/32, „Orzecznictwo Sądów Najwyższych w Sprawach Podatkowych i Administracyjnych” 1936, nr 10, s. 692