Przejdź do treści
Pałac Piescha

Pałac Piescha

Poznaj bryłę

Wieża, oranżeria, loggia — co widać, patrząc na ten dom

Ten dom trudno pomylić z innym: to silnie rozczłonkowana bryła, złożona z części o odmiennych elewacjach, a nie jedna prosta formaSRC-012opracowanie„Dlaczego ten dom tak wygląda? Tomaszów Mazowiecki”, materiał edukacyjny Przedszkola nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim, 2025Data2025Gdziehttps://przedszkolenr2.tomaszow-maz.pl/web/files/article/d79dc9f42b5e8b5fe283014dbe240101materialy-edukacyjne-dlaczego-ten-dom-tak-wyglada-tomaszow-maz..pdfSprawdzono2026-08-21źródło wtórnepełna karta źródła →.

Wieża z inicjałami

Pałac na dawnej rycinie pocztówkowej — reprodukcja z 2017 r. · Rycina pocztówkowa (autor nieznany), reprodukcja za Wikimedia Commons, użytkownik „Wczorajidzis”, licencja CC BY-SA 4.0, plik ⓘ

Najbardziej rozpoznawalna jest ośmioboczna wieża, zwieńczona kopulastym hełmem i latarniąSRC-197dokument urzędowyKarta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa „Willa pofabrykancka”, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, listopad 1991 r.Data1991-11Gdziehttps://zabytek.pl/pl/obiekty/g-261491/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_EN.274874/8Sprawdzono2026-08-27źródło wtórnepełna karta źródła →. Na jej szczycie, na chorągiewce-wiatrowskazie, widnieją dwie litery: „MP” — inicjały Moritza Piescha, człowieka, który zamówił ten domSRC-012opracowanie„Dlaczego ten dom tak wygląda? Tomaszów Mazowiecki”, materiał edukacyjny Przedszkola nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim, 2025Data2025Gdziehttps://przedszkolenr2.tomaszow-maz.pl/web/files/article/d79dc9f42b5e8b5fe283014dbe240101materialy-edukacyjne-dlaczego-ten-dom-tak-wyglada-tomaszow-maz..pdfSprawdzono2026-08-21źródło wtórnepełna karta źródła →. Kto ją zaprojektował, opowiada osobna strona: „Kto zaprojektował wieżę?”.

Zobacz dokumentyKto zaprojektował wieżę?Jeden inicjał, dwaj architekci i artykuł o kościele

Oranżeria, loggia, weranda

Od strony południowo-wschodniej dom ma przeszkloną oranżerię. Wewnątrz jest hala wejściowa z kolumnadą, a z zewnątrz widać ryzalit przeszklonej werandy i dawny balkon — tak opisuje je karta ewidencyjna z 1991 rokuSRC-197dokument urzędowyKarta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa „Willa pofabrykancka”, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, listopad 1991 r.Data1991-11Gdziehttps://zabytek.pl/pl/obiekty/g-261491/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_EN.274874/8Sprawdzono2026-08-27źródło wtórnepełna karta źródła →SRC-012opracowanie„Dlaczego ten dom tak wygląda? Tomaszów Mazowiecki”, materiał edukacyjny Przedszkola nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim, 2025Data2025Gdziehttps://przedszkolenr2.tomaszow-maz.pl/web/files/article/d79dc9f42b5e8b5fe283014dbe240101materialy-edukacyjne-dlaczego-ten-dom-tak-wyglada-tomaszow-maz..pdfSprawdzono2026-08-21źródło wtórnepełna karta źródła →.

Na rysunkach z 1895 roku, na których budynek nazwano „domem-pałacykiem”, widać też arkadową loggię i monumentalną klatkę schodowąSRC-172archiwaliumAkta Rządu Gubernialnego Piotrkowskiego w sprawie zatwierdzenia projektu murowanego, dwupiętrowego domu-pałacyku i zabudowań gospodarczych Moritza Piescha pod nr 296 przy ul. Św. Tekli w Tomaszowie, czerwiec–lipiec 1895 r.Data1895 (czerwiec–lipiec, dokładne dni niepewne)GdzieArchiwum Państwowe w Łodzi, sygn. 39/1/0/4/4959Sprawdzono2026-08-26źródło pierwotnepełna karta źródła →. Całość dopełniają gzymsy, naczółki nad oknami i sztukatorskie konsoleSRC-012opracowanie„Dlaczego ten dom tak wygląda? Tomaszów Mazowiecki”, materiał edukacyjny Przedszkola nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim, 2025Data2025Gdziehttps://przedszkolenr2.tomaszow-maz.pl/web/files/article/d79dc9f42b5e8b5fe283014dbe240101materialy-edukacyjne-dlaczego-ten-dom-tak-wyglada-tomaszow-maz..pdfSprawdzono2026-08-21źródło wtórnepełna karta źródła →.

Zabytek od 1982 roku

7 października 1982 roku willa została wpisana do rejestru zabytków województwa piotrkowskiego pod numerem 281 — decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Piotrkowie TrybunalskimSRC-199dokument urzędowyDecyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Piotrkowie Trybunalskim z 7 października 1982 r. o wpisie pałacu przy ul. Barlickiego 32 do rejestru zabytków, nr rej. 281Data1982-10-07GdzieWojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, L.dz. Kl.IV-5340/8/82Sprawdzono2026-09-09 (uzyskano jako załącznik nr 1 do pisma WUOZ SRC-198)źródło pierwotnepełna karta źródła →SRC-200dokument urzędowyZapis pozycji nr 281 w księdze rejestru zabytków województwa piotrkowskiego, Dział A — zabytki nieruchomeData1982-10-07GdzieWojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, księga rejestru zabytków woj. piotrkowskiego, Dział A, poz. 281Sprawdzono2026-09-09 (uzyskano jako załącznik nr 2 do pisma WUOZ SRC-198)źródło pierwotnepełna karta źródła →. Dziś figuruje w Wojewódzkim Programie Opieki nad Zabytkami dla Województwa Łódzkiego na lata 2024–2027 jako obiekt zagrożonySRC-002dokument urzędowyWojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w Województwie Łódzkim na lata 2024–2027, Samorząd Województwa ŁódzkiegoData2024Gdziehttps://bppwl.lodzkie.pl/ckfinder/userfiles/files/WPONZ2024-2027/WPONZ_2024-2027_sejmik.pdfSprawdzono2026-08-21źródło pierwotnepełna karta źródła →.

Źródła tego rozdziału

  1. SRC-002Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w Województwie Łódzkim na lata 2024–2027, Samorząd Województwa Łódzkiego
  2. SRC-012„Dlaczego ten dom tak wygląda? Tomaszów Mazowiecki”, materiał edukacyjny Przedszkola nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim, 2025
  3. SRC-172Akta Rządu Gubernialnego Piotrkowskiego w sprawie zatwierdzenia projektu murowanego, dwupiętrowego domu-pałacyku i zabudowań gospodarczych Moritza Piescha pod nr 296 przy ul. Św. Tekli w Tomaszowie, czerwiec–lipiec 1895 r.
  4. SRC-197Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa „Willa pofabrykancka”, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, listopad 1991 r.
  5. SRC-199Decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Piotrkowie Trybunalskim z 7 października 1982 r. o wpisie pałacu przy ul. Barlickiego 32 do rejestru zabytków, nr rej. 281
  6. SRC-200Zapis pozycji nr 281 w księdze rejestru zabytków województwa piotrkowskiego, Dział A — zabytki nieruchome