Przejdź do treści
Pałac Piescha

Rozdział · dzieje domu

1989–2026

Współcześnie

Zabytek nr 281 — wieża, elewacje i status obiektu zagrożonego

Willa Moritza Piescha 27 września 2014 r. — elewacja frontowa jeszcze w dobrym stanie · Aniela Świrta, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0 PL, plik ⓘ

Ośmioboczna wieża z kopulastym hełmem i latarnią, pełny dach, wszystkie elewacje stojące — tak z zewnątrz wyglądał pałac Piescha 1 kwietnia 2019 rokuSRC-019fotografiaFotografia pałacu, wykonana 1 kwietnia 2019 r., publikacja WrS.tm.pl / Wikimedia CommonsData2019-04-01Gdziehttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:Moritz_Piesch_palace_in_Tomasz%C3%B3w_Mazowiecki,_Barlickiego_Street_32.jpgSprawdzono2026-08-21źródło pierwotnepełna karta źródła →SRC-339opracowanieAnaliza porównawcza stanu zewnętrznego pałacu w 2014 i 2019 r. na podstawie datowanych fotografiiData2026-09-12Gdziehttps://fotopolska.eu/Tomaszow_Mazowiecki/b289438,Barlickiego_32.htmlSprawdzono2026-09-12źródło wtórnepełna karta źródła →. Wpisany do rejestru zabytków pod numerem 281, figuruje dziś w wojewódzkim programie opieki nad zabytkami wśród obiektów zagrożonychSRC-198dokument urzędowyOdpowiedź Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi na wniosek o informację publiczną w sprawie wpisu pałacu do rejestru zabytków, w tym potwierdzenie braku późniejszych zmian zakresu wpisu z 1982 r.Data2026-09-09GdzieWUOZ-ZRR.1331.61.2026.WRSprawdzono2026-09-09źródło pierwotnepełna karta źródła →SRC-002dokument urzędowyWojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w Województwie Łódzkim na lata 2024–2027, Samorząd Województwa ŁódzkiegoData2024Gdziehttps://bppwl.lodzkie.pl/ckfinder/userfiles/files/WPONZ2024-2027/WPONZ_2024-2027_sejmik.pdfSprawdzono2026-08-21źródło pierwotnepełna karta źródła →.

Stan „bardzo dobry” w 2011 roku

W 2011 roku pałac uznano za zachowany bardzo dobrze. „Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Miasta Tomaszowa Mazowieckiego na lata 2011–2014”, przyjęty uchwałą Rady Miejskiej nr IX/65/2011 z 30 marca 2011 roku, wymienia pod pozycją 175 „willa pofabrykancka – dawna willa M. Piescha, Norberta Barlickiego 32”. Opis brzmi: „Budynek odnowiony (kolory agresywne, ale eleganckie) z zachowaniem charakteru oraz dekoracji architektonicznych i rzeźbiarskich (gzyms, dekoracje przy oknach). Stan zachowania bardzo dobry”SRC-300dokument urzędowyGminny Program Opieki nad Zabytkami dla Miasta Tomaszowa Mazowieckiego na lata 2011–2014, uchwała Rady Miejskiej nr IX/65/2011 z 30 marca 2011 r., z przeglądem stanu zachowania obiektów gminnej ewidencji zabytkówData2011-03-30Gdziehttp://bip.tomaszow.miasta.pl/public/?id=102028Sprawdzono2026-09-12źródło pierwotnepełna karta źródła →.

Sąsiednie domy przy Barlickiego 30 i 34 ten sam wykaz nazywa „niszczejącymi”, w stanie „zaniedbanym”, a osiem obiektów dawnej fabryki Piescha przy Barlickiego 23 — „nieużytkowanymi, niszczejącymi”SRC-300dokument urzędowyGminny Program Opieki nad Zabytkami dla Miasta Tomaszowa Mazowieckiego na lata 2011–2014, uchwała Rady Miejskiej nr IX/65/2011 z 30 marca 2011 r., z przeglądem stanu zachowania obiektów gminnej ewidencji zabytkówData2011-03-30Gdziehttp://bip.tomaszow.miasta.pl/public/?id=102028Sprawdzono2026-09-12źródło pierwotnepełna karta źródła →. Na tle otoczenia pałac odróżniał się na plus.

Na zdjęciach z 2014 i 2019 roku

Pałac Piescha 1 kwietnia 2019 r. — bryła wciąż kompletna z zewnątrz, numer telefonu z banera zamazany ⓘ

Fotografia z 27 września 2014 roku pokazuje elewację frontową: czysty tynk, nieuszkodzone lizeny, zachowany detal sztukatorski, okna na miejscu i oszklone, balkon z balustradą, kompletne ogrodzenieSRC-024fotografiaFotografia elewacji frontowej pałacu, wykonana 27 września 2014 r. przez Anielę ŚwirtęData2014-09-27Gdziehttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:Willa_Moritza_(Maurycego)_Piescha.jpgSprawdzono2026-08-21źródło pierwotnepełna karta źródła →SRC-339opracowanieAnaliza porównawcza stanu zewnętrznego pałacu w 2014 i 2019 r. na podstawie datowanych fotografiiData2026-09-12Gdziehttps://fotopolska.eu/Tomaszow_Mazowiecki/b289438,Barlickiego_32.htmlSprawdzono2026-09-12źródło wtórnepełna karta źródła →. Fotografia WrS.tm.pl z 1 kwietnia 2019 roku pokazuje budynek w tej samej postaciSRC-019fotografiaFotografia pałacu, wykonana 1 kwietnia 2019 r., publikacja WrS.tm.pl / Wikimedia CommonsData2019-04-01Gdziehttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:Moritz_Piesch_palace_in_Tomasz%C3%B3w_Mazowiecki,_Barlickiego_Street_32.jpgSprawdzono2026-08-21źródło pierwotnepełna karta źródła →. Na dwóch zdjęciach z 2019 roku dom jest wciąż kompletny z zewnątrz, choć widać już przebarwienia tynku i roślinność napierającą na ścianySRC-339opracowanieAnaliza porównawcza stanu zewnętrznego pałacu w 2014 i 2019 r. na podstawie datowanych fotografiiData2026-09-12Gdziehttps://fotopolska.eu/Tomaszow_Mazowiecki/b289438,Barlickiego_32.htmlSprawdzono2026-09-12źródło wtórnepełna karta źródła →.

Zdjęcia pokazują to, co widać z ulicy. Karta ewidencyjna z listopada 1991 roku opisuje budynek jako nieużytkowany już wtedySRC-197dokument urzędowyKarta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa „Willa pofabrykancka”, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, listopad 1991 r.Data1991-11Gdziehttps://zabytek.pl/pl/obiekty/g-261491/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_EN.274874/8Sprawdzono2026-08-27źródło wtórnepełna karta źródła →; stan wnętrz wymaga jeszcze weryfikacji.

Wpis nr 281

7 października 1982 roku pałac wpisano do rejestru zabytków pod numerem 281SRC-199dokument urzędowyDecyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Piotrkowie Trybunalskim z 7 października 1982 r. o wpisie pałacu przy ul. Barlickiego 32 do rejestru zabytków, nr rej. 281Data1982-10-07GdzieWojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, L.dz. Kl.IV-5340/8/82Sprawdzono2026-09-09 (uzyskano jako załącznik nr 1 do pisma WUOZ SRC-198)źródło pierwotnepełna karta źródła →SRC-200dokument urzędowyZapis pozycji nr 281 w księdze rejestru zabytków województwa piotrkowskiego, Dział A — zabytki nieruchomeData1982-10-07GdzieWojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, księga rejestru zabytków woj. piotrkowskiego, Dział A, poz. 281Sprawdzono2026-09-09 (uzyskano jako załącznik nr 2 do pisma WUOZ SRC-198)źródło pierwotnepełna karta źródła →. Zakres ochrony nie zmienił się od tamtej porySRC-198dokument urzędowyOdpowiedź Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi na wniosek o informację publiczną w sprawie wpisu pałacu do rejestru zabytków, w tym potwierdzenie braku późniejszych zmian zakresu wpisu z 1982 r.Data2026-09-09GdzieWUOZ-ZRR.1331.61.2026.WRSprawdzono2026-09-09źródło pierwotnepełna karta źródła →. Decyzję opisuje rozdział „PRL”, a pełną historię wpisu — łącznie z kartą ewidencyjną z 1991 roku i jej zapisem o autorach projektu, który trafił stamtąd do internetowych katalogów zabytków — strona „Zabytek nr 281”.

Zobacz dokumentyZabytek nr 281Co oznacza wpis do rejestru zabytków i co o pałacu mówi dokumentacja konserwatorska

Obiekt zagrożony

Wojewódzki program opieki nad zabytkami w województwie łódzkim na lata 2024–2027 wymienia pałac Piescha wśród obiektów zagrożonychSRC-002dokument urzędowyWojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w Województwie Łódzkim na lata 2024–2027, Samorząd Województwa ŁódzkiegoData2024Gdziehttps://bppwl.lodzkie.pl/ckfinder/userfiles/files/WPONZ2024-2027/WPONZ_2024-2027_sejmik.pdfSprawdzono2026-08-21źródło pierwotnepełna karta źródła →. Ochrona prawna trwa od 1982 roku w niezmienionym zakresieSRC-198dokument urzędowyOdpowiedź Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi na wniosek o informację publiczną w sprawie wpisu pałacu do rejestru zabytków, w tym potwierdzenie braku późniejszych zmian zakresu wpisu z 1982 r.Data2026-09-09GdzieWUOZ-ZRR.1331.61.2026.WRSprawdzono2026-09-09źródło pierwotnepełna karta źródła →.

Dom zaprojektowany w 1895 roku dla fabrykanckiej rodziny przez kolejne dekady zmieniał funkcję; dziś jest chroniony prawem i uznany za zagrożony.

Źródła tego rozdziału

  1. SRC-002Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w Województwie Łódzkim na lata 2024–2027, Samorząd Województwa Łódzkiego
  2. SRC-019Fotografia pałacu, wykonana 1 kwietnia 2019 r., publikacja WrS.tm.pl / Wikimedia Commons
  3. SRC-024Fotografia elewacji frontowej pałacu, wykonana 27 września 2014 r. przez Anielę Świrtę
  4. SRC-197Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa „Willa pofabrykancka”, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, listopad 1991 r.
  5. SRC-198Odpowiedź Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi na wniosek o informację publiczną w sprawie wpisu pałacu do rejestru zabytków, w tym potwierdzenie braku późniejszych zmian zakresu wpisu z 1982 r.
  6. SRC-199Decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Piotrkowie Trybunalskim z 7 października 1982 r. o wpisie pałacu przy ul. Barlickiego 32 do rejestru zabytków, nr rej. 281
  7. SRC-200Zapis pozycji nr 281 w księdze rejestru zabytków województwa piotrkowskiego, Dział A — zabytki nieruchome
  8. SRC-300Gminny Program Opieki nad Zabytkami dla Miasta Tomaszowa Mazowieckiego na lata 2011–2014, uchwała Rady Miejskiej nr IX/65/2011 z 30 marca 2011 r., z przeglądem stanu zachowania obiektów gminnej ewidencji zabytków
  9. SRC-339Analiza porównawcza stanu zewnętrznego pałacu w 2014 i 2019 r. na podstawie datowanych fotografii